فرم جستجو

دنیای شگفت انگیز مورچه ها

شما اینجا هستید

مورچه ها جانوران بسیار پیچیده و عجیبی هستند که نزدیک به ۱۲۰۰۰ گونه از آن ها در طبیعت شناسایی شده است و احتمال می رود که تعداد آن ها به ۲۰۰۰۰ گونه نیز برسد. اگر این تعداد را با کل راسته پستانداران که شامل ۴۰۰۰ گونه در کل جهان است مقایسه کنیم به تنوع زیاد و عظمت مورچه ها پی خواهیم برد. مورچه ها، جانورانی اجتماعی هستند که در تمام نقاط کره زمین به جز قطب شمال و قطب جنوب یافت می شوند. در این مقاله به طور خلاصه به بررسی زندگی این موجودات می پردازیم.

نر و ماده بالغ:

به هنگام تولید مثل احتمالا ملکه جدید به همراه مورچه های نر که به نام “مورچه های پرواز” معروف هستند و دو جفت بال دارندکلنی دیگری را برپا می کنند. مورچه های نر بعد از پرواز و جفت گیری مدت زیادی زنده نخواهند ماند. اما ماده ها بعد از جفت گیری کردن بال های خود را

می شکنند و دیگر هیچ وقت پرواز نمی کنند. بدین صورت مورچه ملکه نیز مانند مورچه های کارگر که آن ها نیز همگی ماده هستند بال ندارد، ولی با این تفاوت که به علت داشتن جثه ای بزرگتر از مورچه های دیگر قابل تشخیص است.تفاوت اصلی مورچه ملکه با کارگران در غدد جنسی و هومونی و ویژگی های ظاهری آن هاست. مورچه ملکه دارای اندازه درشت تر از کارگران است و چشمان بزرگتر، شکم درازتر و جوانه های بالی مشخص تری دارد. ملکه از طریق سیستم گوارشی کارگران ترشحات فرومونی را وارد کلنی می کند. این فرومون دارای هورمونی است که از بلوغ و رشد غدد جنسی کارگران جلوگیری می کند.

معمولا ماده اولین سری تخم هایی که می گذارد را برای کسب نیرو و پرستاری از فرزندان آینده خود می خورد. در مرحله دوم تخم گذاری، کارگرانی ضعیف با عمری کوتاه به دنیا می آیند که تنها وظیفه آن ها تهیه غذا برای ملکه یا مورچه مادر است. پس از مرگ این مورچه ها، جای آن ها را کارگران قوی تر، بزرگتر و با تعداد بیشتری می گیرند. وظیفه این کارگران جدید، توسعه دادن کلنی، مراقبت از تخم های ملکه، دفاع از کلنی و ... است. تعداد مورچه های کارگر رفته رفته افزایش پیدا می کند و بر حسب نوع گونه و محیط زیست خود تخصصی می شوند. در کلنی های مورچه ها، کارگرهای بزرگ، سربازها و کارگرهای کوچک و ... وجود دارد که هرکدام از آن ها وظایف تخصصی بر عهده دارند.

پس از اینکه کلنی به اندازه کافی رشد کرد و تعداد کارگران افزایش پیدا کرد، کلنی مجددا تولیدمثل خواهد کرد. این تولیدمثل یا ازطریق ایجاد ملکه های جدید از داخل کلنی و مهاجرت آن ها به همراه کارگرها به کلنی دیگر و یا ایجاد ماده ها و نرهای باروری است که با پرواز جفت گیری کلنی جدیدی را از سر می گیرند.

رفتارهای جالب:

مورچه ها جانورانی اجتماعی هستند که رفتارهای جالب آن ها بسیار شبیه جامعه های انسانی است. به عنوان مثال، مورچه های کارگر از لاروهای مورچه با غذا دادن و شستشوی آن ها، مراقبت می کنند. مورچه ها به دلیل زندگی در زیرزمین حس بینایی و شنوایی قوی ندارند، ولی حس بویایی در آن ها رشد کرده است. همچنین مورچه ها قادر هستند با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. این ارتباط برای مسیریابی، اعلام خطر، یافتن غذا و ... است. مورچه ها برای برقراری ارتباط از ترکیبات شیمیایی به نام فرومون استفاده می کنند. هر فرومون، مولکولی آلی است که از مجاری موجود بر سطح اسکلت ترشح می شود و بوی معناداری در محیط پخش می کند.

مورچه ها یکی از مهمترین شکارچیان در بی مهرگان کوچک از جمله حشرات و یکی از قوی ترین جانوران به شمار می آیند زیرا قادرند باری با چند برابر وزن خود را حمل کنند. مورچه هایی که برگ درختان را قطع می کنند، در مناطق گرمسیر امریکا به عنوان مهمترین گیاهخواران (مصرف کننده) شناخته می شوند. در بسیاری از اکوسیستم ها، مورچه ها یکی از مهمترین پخش کننده دانه ها هستند. در مناطق بیابانی مورچه ها یکی از مهمترین مصرف کنندگان دانه ها به شمار می آیند. به عبارت دیگر هر جایی که مورچه ها زندگی می کنند، به اندازه و یا شاید بیشتر از کرم های خاکی، خاک را زیر و رو می کنند و موجب هوادهی خاک می شوند.

یکی از شباهت های جالب جامعه مورچه ها با جوامع های انسانی داشتن شغلی به نام پیش مرگی است. در قدیم افراد مهم مملکتی مانند شاهان فردی را به نام پیش مرگ در اختیار داشتند. این فرد پیش از دیگران غذا را امتحان می کرد تا سمی نباشد. در بعضی از مورچه ها نیز این رفتار وجود دارد. پرستاران ملکه ابتدا غذای ملکه را می خورند و چند روز آن را در چینه دان خود نگه می دارند و هنگامی که مطمئن شدند غذا سمی نیست آن را برای استفاده به ملکه می دهند.

یکی از رفتارهای بسیار جالب دیگر در مورچه ها، برده داری است. مورچه های برده دار به لانه مورچه های دیگر حمله می کنند و پس از شکست آن ها، لاروها، شفیره ها و تخم های آن ها را به لانه خود می برند. پس از بالغ شدن، این مورچه ها تبدیل به کارگرانی می شوند که تا آخر عمر برای کلنی میزبان خود خدمت می کنند. این مورچه های برده، مانند برده های انسانی بیشتر کارهای سخت و سنگین را انجام می دهند و حداقل غذا را خواهند داشت در نتیجه عمر این برده ها بسیار کوتاه است. همچنین در مورچه ها دامپروری نیز وجود دارد. در برخی از گونه ها، مورچه ها قادر هستند تا شته ها را اهلی کنند.

دسته بندی: 
تنوع زیستی